Ο οικονομικός αποκλεισμός από τις ΗΠΑ είναι πιθανό να ωθήσει την Τεχεράνη να απαντήσει με στρατιωτικά πλήγματα σε ολόκληρο τον Κόλπο, σε μια προσπάθεια να αυξήσει τις τιμές του πετρελαίου και να αναγκάσει τον Trump να υποχωρήσει
Ο πρόεδρος Donald Trump ποντάρει – ματαίως - στο ότι οι νέες κυρώσεις, ο ναυτικός αποκλεισμός και η εντεινόμενη οικονομική πίεση εναντίον των εμπορικών εταίρων του Ιράν μπορούν να πετύχουν αυτό που δεν κατάφεραν χιλιάδες βόμβες και πύραυλοι: να αναγκάσουν την Τεχεράνη να αποδεχθεί μια συμφωνία για τον τερματισμό του πολέμου με τους όρους των ΗΠΑ.
Όμως, όπως και σε άλλες αμερικανικές προσπάθειες να εξαναγκαστεί το Ιράν σε συνθηκολόγηση, υπάρχει ένα βασικό πρόβλημα: το Σώμα των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης του Ιράν, το οποίο έχει υποστηρίξει ότι ελέγχει τα στρατηγικής σημασίας Στενά του Ηοrmuz και έχει εξαπολύσει σφοδρές επιθέσεις με drones σε ολόκληρο τον Περσικό Κόλπο, ενδέχεται να μην επηρεάζεται από αυτού του είδους την πίεση — και διαθέτει όπως πλέον όλοι γνωρίζουν πολλούς τρόπους για να αντεπιτεθεί.
Σημαντικό μέρος της αμερικανικής προσπάθειας θα εκδηλωθεί τη Δευτέρα (24/8), όταν ο υπουργός Οικονομικών των ΗΠΑ Scott Bessent έχει αναμένεται παρουσιάσει λεπτομέρειες ενός σχεδίου που έχει στόχο να μετατρέψει τη σύγκρουση από μια σειρά αντιποίνων σε έναν πλήρη οικονομικό αποκλεισμό.
Παγκόσμιες συνέπειες
Η εκστρατεία αυτή θα μπορούσε να επηρεάσει χώρες από την Κίνα και την Ινδία έως την Τουρκία και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα.
Ωστόσο, η σημαντική ενίσχυση της οικονομικής πίεσης είναι πιθανό να ωθήσει το Ιράν να απαντήσει με στρατιωτικά πλήγματα σε ολόκληρο τον Περσικό , μεταξύ άλλων εναντίον ενεργειακών υποδομών, σε μια προσπάθεια να αυξήσει τις τιμές του πετρελαίου και το κόστος της αμερικανικής προσπάθειας, αναγκάζοντας τον Trump να αλλάξει για ακόμη μία φορά την προσέγγισή του.
«Αν αυτό αποδειχθεί πραγματικά αποτελεσματικό, κάποια στιγμή το Ιράν θα αντιδράσει ξανά — απλώς δεν θα έχει άλλη επιλογή», δήλωσε ο Nate Swanson, ανώτερος συνεργάτης στο Atlantic Council, ο οποίος ασχολήθηκε με θέματα που αφορούν το Ιράν στο υπουργείο Εξωτερικών των ΗΠΑ και στο Συμβούλιο Εθνικής Ασφάλειας του Λευκού Οίκου μέχρι πέρυσι.
«Ο Trump μπορεί να το βλέπει αυτό ως μια διαφορετική φάση του πολέμου, αλλά δεν νομίζω ότι το Ιράν το βλέπει με τον ίδιο τρόπο».
Από τότε που οι ΗΠΑ και το Ισραήλ επιτέθηκαν για πρώτη φορά στο Ιράν, στις 28 Φεβρουαρίου, το Ιράν έχει επανειλημμένα δείξει ότι μπορεί να αντέξει αεροπορικές επιδρομές εναντίον χιλιάδων στόχων, αλλεπάλληλα επίπεδα κυρώσεων και έναν αμερικανικό ναυτικό αποκλεισμό — και παρ’ όλα αυτά να διατηρεί την ικανότητα να ανταποδίδει τα πλήγματα.
Η Τεχεράνη έχει χρησιμοποιήσει επιθετικά drones Shahed και βαλλιστικούς πυραύλους για να πλήξει τόσο αμερικανικές βάσεις όσο και μη στρατιωτικές εγκαταστάσεις σε ολόκληρο τον Περσικό Κόλπο, συμπεριλαμβανομένων υποδομών ύδρευσης και ηλεκτροδότησης.
Το γεγονός αυτό έχει διατηρήσει σε μεγάλο βαθμό κλειστά τα Στενά του Hormuz, έχει αυξήσει τις παγκόσμιες τιμές ενέργειας και έχει αναγκάσει τις πλούσιες χώρες του Κόλπου να ασκήσουν πιέσεις στις ΗΠΑ ώστε να βρουν μια διπλωματική διέξοδο από αυτή τη μη δημοφιλή σύγκρουση.
Η επιρροή του Ιράν στα Στενά του Hormuz τού προσφέρει επίσης σημαντικό πλεονέκτημα σε οποιεσδήποτε ενδεχόμενες συνομιλίες με τις ΗΠΑ.
Με το όπλο παρά πόδας η Τεχεράνη
Ο Bessent δήλωσε αυτή την εβδομάδα ότι η μετάβαση σε έναν οικονομικό αποκλεισμό εκστρατεία «σημαίνει ότι πιθανότατα δεν θα υπάρξει μεγάλης κλίμακας επανέναρξη των στρατιωτικών επιχειρήσεων».
Ωστόσο, οι αναλυτές δεν είναι τόσο βέβαιοι ότι το Ιράν θα απόσχει από μια επιστροφή σε ανοιχτές εχθροπραξίες, ακόμη κι αν το κάνουν οι ΗΠΑ.
«Αν αυτή η νέα επιχείρηση οικονομικής πίεσης αποδειχθεί αποτελεσματική — και αυτό είναι ένα μεγάλο “αν” — είναι πιο πιθανό να δούμε στρατιωτική δράση από την πλευρά του Ιράν παρά συνθηκολόγηση, τουλάχιστον ως πρώτο βήμα», δήλωσε ο Chris Kennedy, επικεφαλής οικονομικής στρατηγικής στο Bloomberg Economics.
«Το γεγονός ότι οι ΗΠΑ αποφάσισαν να αναστείλουν την πλήρους κλίμακας στρατιωτική τους επιχείρηση δεν σημαίνει ότι θα κάνει το ίδιο και το Ιράν.»
Δεν είναι σαφές πώς ακριβώς θα μπορούσαν οι ΗΠΑ να εντείνουν την οικονομική πίεση στο Ιράν, πέρα από το να στραφούν εναντίον της Κίνας — του βασικού αγοραστή του ιρανικού πετρελαίου — με κίνδυνο να προκαλέσουν αντίμετρα.
Η στόχευση μικρότερων οντοτήτων σε χώρες όπως το Ιράκ, η Τουρκία ή τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα είναι απίθανο να κάμψει τη βούληση της Τεχεράνης.
Ωστόσο, η αμερικανική εκστρατεία οικονομικής πίεσης έχει ήδη αντίκτυπο.
Πλέον υπάρχει ο κίνδυνος να προκαλέσει μία από τις χειρότερες οικονομικές κρίσεις στην ιστορία του Ιράν, παρά το γεγονός ότι η χώρα έχει αντέξει χρόνια ευρείας απομόνωσης.
Από την έναρξη του πολέμου, οι πολίτες της χώρας έχουν δει την αγοραστική τους δύναμη να εξαφανίζεται εξαιτίας του πληθωρισμού, ο οποίος πλέον ξεπερνά το 80%, ενώ το νόμισμα έχει χάσει σχεδόν το 30% της αξίας του μόνο μέσα σε αυτό το έτος.
Η οικονομική πίεση και η ενότητα της ιρανικής κοινωνίας
Αυτή την εβδομάδα, ο διοικητής της κεντρικής τράπεζας του Ιράν δήλωσε ότι οι εξαγωγές πετρελαίου της χώρας έχουν «ουσιαστικά σταματήσει» εξαιτίας του αμερικανικού αποκλεισμού, στερώντας από την κυβέρνηση την κύρια πηγή εσόδων της. Το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο δήλωσε τον Απρίλιο ότι αναμένει η οικονομία του Ιράν να συρρικνωθεί κατά 6,1% φέτος, τη μεγαλύτερη συρρίκνωση εδώ και δεκαετίες.
Την Παρασκευή, ο πρόεδρος του Ιράν Masoud Pezeshkian ζήτησε τον τερματισμό του πολέμου με τις ΗΠΑ. Ωστόσο, οι αρμοδιότητές του περιορίζονται σε μεγάλο βαθμό στην εσωτερική οικονομική πολιτική, ενώ σκληροπυρηνικοί Ιρανοί αξιωματούχοι, συμπεριλαμβανομένων ορισμένων από τη ισχυρή στρατιωτική ηγεσία της χώρας, υποστηρίζουν ότι το Ιράν κερδίζει και ότι θα πρέπει να συνεχίσει τον αγώνα.
Είναι πιθανό τα νέα μέτρα που θα ανακοινώσει ο Bessent τη Δευτέρα (24/8), σε συνδυασμό με τον συνεχιζόμενο ναυτικό αποκλεισμό, να ωθήσουν τελικά το Ιράν να επιστρέψει στην προσωρινή διπλωματική συμφωνία που είχε συνάψει με τις ΗΠΑ τον Ιούνιο, δήλωσε ο David Schenker, Αμερικανός διπλωμάτης αρμόδιος για τη Μέση Ανατολή κατά την πρώτη θητεία του Trump.
Ωστόσο, θα μπορούσαν να χρειαστούν έξι μήνες μέχρι τα μέτρα να έχουν σημαντικό αντίκτυπο, γεγονός που θα δοκιμάσει την υπομονή της κυβέρνησης Trump, ανέφερε, επισημαίνοντας ότι η ιρανική κυβέρνηση έχει αποδείξει πως μπορεί να αντέξει σημαντικό οικονομικό πόνο, ενώ σε μεγάλο βαθμό αγνοεί τις δυσκολίες που αντιμετωπίζει ο λαός της.
«Αυτό θα μπορούσε να συνεχιστεί για αρκετό καιρό», δήλωσε ο Schenker, ο οποίος είναι πλέον συνεργάτης στο Washington Institute for Near East Policy.
«Το ιρανικό καθεστώς εξακολουθεί να θεωρεί ότι διαθέτει πλεονεκτήματα και ότι βρίσκεται σε καλή θέση».
www.bankingnews.gr
Όμως, όπως και σε άλλες αμερικανικές προσπάθειες να εξαναγκαστεί το Ιράν σε συνθηκολόγηση, υπάρχει ένα βασικό πρόβλημα: το Σώμα των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης του Ιράν, το οποίο έχει υποστηρίξει ότι ελέγχει τα στρατηγικής σημασίας Στενά του Ηοrmuz και έχει εξαπολύσει σφοδρές επιθέσεις με drones σε ολόκληρο τον Περσικό Κόλπο, ενδέχεται να μην επηρεάζεται από αυτού του είδους την πίεση — και διαθέτει όπως πλέον όλοι γνωρίζουν πολλούς τρόπους για να αντεπιτεθεί.
Σημαντικό μέρος της αμερικανικής προσπάθειας θα εκδηλωθεί τη Δευτέρα (24/8), όταν ο υπουργός Οικονομικών των ΗΠΑ Scott Bessent έχει αναμένεται παρουσιάσει λεπτομέρειες ενός σχεδίου που έχει στόχο να μετατρέψει τη σύγκρουση από μια σειρά αντιποίνων σε έναν πλήρη οικονομικό αποκλεισμό.
Παγκόσμιες συνέπειες
Η εκστρατεία αυτή θα μπορούσε να επηρεάσει χώρες από την Κίνα και την Ινδία έως την Τουρκία και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα.
Ωστόσο, η σημαντική ενίσχυση της οικονομικής πίεσης είναι πιθανό να ωθήσει το Ιράν να απαντήσει με στρατιωτικά πλήγματα σε ολόκληρο τον Περσικό , μεταξύ άλλων εναντίον ενεργειακών υποδομών, σε μια προσπάθεια να αυξήσει τις τιμές του πετρελαίου και το κόστος της αμερικανικής προσπάθειας, αναγκάζοντας τον Trump να αλλάξει για ακόμη μία φορά την προσέγγισή του.
«Αν αυτό αποδειχθεί πραγματικά αποτελεσματικό, κάποια στιγμή το Ιράν θα αντιδράσει ξανά — απλώς δεν θα έχει άλλη επιλογή», δήλωσε ο Nate Swanson, ανώτερος συνεργάτης στο Atlantic Council, ο οποίος ασχολήθηκε με θέματα που αφορούν το Ιράν στο υπουργείο Εξωτερικών των ΗΠΑ και στο Συμβούλιο Εθνικής Ασφάλειας του Λευκού Οίκου μέχρι πέρυσι.
«Ο Trump μπορεί να το βλέπει αυτό ως μια διαφορετική φάση του πολέμου, αλλά δεν νομίζω ότι το Ιράν το βλέπει με τον ίδιο τρόπο».
Από τότε που οι ΗΠΑ και το Ισραήλ επιτέθηκαν για πρώτη φορά στο Ιράν, στις 28 Φεβρουαρίου, το Ιράν έχει επανειλημμένα δείξει ότι μπορεί να αντέξει αεροπορικές επιδρομές εναντίον χιλιάδων στόχων, αλλεπάλληλα επίπεδα κυρώσεων και έναν αμερικανικό ναυτικό αποκλεισμό — και παρ’ όλα αυτά να διατηρεί την ικανότητα να ανταποδίδει τα πλήγματα.
Η Τεχεράνη έχει χρησιμοποιήσει επιθετικά drones Shahed και βαλλιστικούς πυραύλους για να πλήξει τόσο αμερικανικές βάσεις όσο και μη στρατιωτικές εγκαταστάσεις σε ολόκληρο τον Περσικό Κόλπο, συμπεριλαμβανομένων υποδομών ύδρευσης και ηλεκτροδότησης.
Το γεγονός αυτό έχει διατηρήσει σε μεγάλο βαθμό κλειστά τα Στενά του Hormuz, έχει αυξήσει τις παγκόσμιες τιμές ενέργειας και έχει αναγκάσει τις πλούσιες χώρες του Κόλπου να ασκήσουν πιέσεις στις ΗΠΑ ώστε να βρουν μια διπλωματική διέξοδο από αυτή τη μη δημοφιλή σύγκρουση.
Η επιρροή του Ιράν στα Στενά του Hormuz τού προσφέρει επίσης σημαντικό πλεονέκτημα σε οποιεσδήποτε ενδεχόμενες συνομιλίες με τις ΗΠΑ.
Με το όπλο παρά πόδας η Τεχεράνη
Ο Bessent δήλωσε αυτή την εβδομάδα ότι η μετάβαση σε έναν οικονομικό αποκλεισμό εκστρατεία «σημαίνει ότι πιθανότατα δεν θα υπάρξει μεγάλης κλίμακας επανέναρξη των στρατιωτικών επιχειρήσεων».
Ωστόσο, οι αναλυτές δεν είναι τόσο βέβαιοι ότι το Ιράν θα απόσχει από μια επιστροφή σε ανοιχτές εχθροπραξίες, ακόμη κι αν το κάνουν οι ΗΠΑ.
«Αν αυτή η νέα επιχείρηση οικονομικής πίεσης αποδειχθεί αποτελεσματική — και αυτό είναι ένα μεγάλο “αν” — είναι πιο πιθανό να δούμε στρατιωτική δράση από την πλευρά του Ιράν παρά συνθηκολόγηση, τουλάχιστον ως πρώτο βήμα», δήλωσε ο Chris Kennedy, επικεφαλής οικονομικής στρατηγικής στο Bloomberg Economics.
«Το γεγονός ότι οι ΗΠΑ αποφάσισαν να αναστείλουν την πλήρους κλίμακας στρατιωτική τους επιχείρηση δεν σημαίνει ότι θα κάνει το ίδιο και το Ιράν.»
Δεν είναι σαφές πώς ακριβώς θα μπορούσαν οι ΗΠΑ να εντείνουν την οικονομική πίεση στο Ιράν, πέρα από το να στραφούν εναντίον της Κίνας — του βασικού αγοραστή του ιρανικού πετρελαίου — με κίνδυνο να προκαλέσουν αντίμετρα.
Η στόχευση μικρότερων οντοτήτων σε χώρες όπως το Ιράκ, η Τουρκία ή τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα είναι απίθανο να κάμψει τη βούληση της Τεχεράνης.
Ωστόσο, η αμερικανική εκστρατεία οικονομικής πίεσης έχει ήδη αντίκτυπο.
Πλέον υπάρχει ο κίνδυνος να προκαλέσει μία από τις χειρότερες οικονομικές κρίσεις στην ιστορία του Ιράν, παρά το γεγονός ότι η χώρα έχει αντέξει χρόνια ευρείας απομόνωσης.
Από την έναρξη του πολέμου, οι πολίτες της χώρας έχουν δει την αγοραστική τους δύναμη να εξαφανίζεται εξαιτίας του πληθωρισμού, ο οποίος πλέον ξεπερνά το 80%, ενώ το νόμισμα έχει χάσει σχεδόν το 30% της αξίας του μόνο μέσα σε αυτό το έτος.
Η οικονομική πίεση και η ενότητα της ιρανικής κοινωνίας
Αυτή την εβδομάδα, ο διοικητής της κεντρικής τράπεζας του Ιράν δήλωσε ότι οι εξαγωγές πετρελαίου της χώρας έχουν «ουσιαστικά σταματήσει» εξαιτίας του αμερικανικού αποκλεισμού, στερώντας από την κυβέρνηση την κύρια πηγή εσόδων της. Το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο δήλωσε τον Απρίλιο ότι αναμένει η οικονομία του Ιράν να συρρικνωθεί κατά 6,1% φέτος, τη μεγαλύτερη συρρίκνωση εδώ και δεκαετίες.
Την Παρασκευή, ο πρόεδρος του Ιράν Masoud Pezeshkian ζήτησε τον τερματισμό του πολέμου με τις ΗΠΑ. Ωστόσο, οι αρμοδιότητές του περιορίζονται σε μεγάλο βαθμό στην εσωτερική οικονομική πολιτική, ενώ σκληροπυρηνικοί Ιρανοί αξιωματούχοι, συμπεριλαμβανομένων ορισμένων από τη ισχυρή στρατιωτική ηγεσία της χώρας, υποστηρίζουν ότι το Ιράν κερδίζει και ότι θα πρέπει να συνεχίσει τον αγώνα.
Είναι πιθανό τα νέα μέτρα που θα ανακοινώσει ο Bessent τη Δευτέρα (24/8), σε συνδυασμό με τον συνεχιζόμενο ναυτικό αποκλεισμό, να ωθήσουν τελικά το Ιράν να επιστρέψει στην προσωρινή διπλωματική συμφωνία που είχε συνάψει με τις ΗΠΑ τον Ιούνιο, δήλωσε ο David Schenker, Αμερικανός διπλωμάτης αρμόδιος για τη Μέση Ανατολή κατά την πρώτη θητεία του Trump.
Ωστόσο, θα μπορούσαν να χρειαστούν έξι μήνες μέχρι τα μέτρα να έχουν σημαντικό αντίκτυπο, γεγονός που θα δοκιμάσει την υπομονή της κυβέρνησης Trump, ανέφερε, επισημαίνοντας ότι η ιρανική κυβέρνηση έχει αποδείξει πως μπορεί να αντέξει σημαντικό οικονομικό πόνο, ενώ σε μεγάλο βαθμό αγνοεί τις δυσκολίες που αντιμετωπίζει ο λαός της.
«Αυτό θα μπορούσε να συνεχιστεί για αρκετό καιρό», δήλωσε ο Schenker, ο οποίος είναι πλέον συνεργάτης στο Washington Institute for Near East Policy.
«Το ιρανικό καθεστώς εξακολουθεί να θεωρεί ότι διαθέτει πλεονεκτήματα και ότι βρίσκεται σε καλή θέση».
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών